fbpx
Loading...
REČNIK 2018-01-29T08:30:51+00:00

A

Povećana koncentracija ugljen-dioksida u okeanima koja dovodi do povećanja kiselosti (tj. smanjenja okeanske ph vrednosti). To deluje štetno na životinje koje imaju oklope od kalcijum-karbonata pošto se oni razgrađuju u ovakvoj vodi.

Prilagođavanje na nove klimatske uslove preduzimanjem koraka koji bi trebalo da smanje efekte negativnih posledica i pomognu da se iskoriste potencijalne pozitivne prilike koje će novi uslovi pružiti.

Sposobnost sistema da preduzme korake u cilju prilagođavanja na klimatske promene.

Čvrste čestice ili male tečne kapi nastale iz dima, prašine, letećeg pepela i kondenzovanih gasovitih supstanci koje mogu da se nađu u atmosferi. One mogu upijati toplotu i doprinositi zagrevanju, ili reflektovati sunčevu svetlost nazad u svemir i hladiti planetu.

Nešto što je nastalo ljudskom aktivnošću.

B

Goriva koja spadaju u biomasu, ili su nastala preradom biomase. Ova goriva spadaju u obnovljive izvore energije.

Živa ili donedavno živa materija, biljnog ili životinjskog porekla, koja se može koristiti kao gorivo ili za industrijsku proizvodnju. Na primer: drvo, ostaci i otpaci od poljoprivrede, životinjski otpad itd.

G

Geotermalna energija podrazumeva toplotnu energiju koja se nalazi u unutrašnjosti Zemlje. Kada govorimo o geotermalnoj energiji kao obnovljivom izvoru, misli se na hidrotermalnu energiju, odnosno korišćenje izvora tople vode za proizvodnju struje.

Pokretna ledena masa (ledena reka) koja nastaje na mestima na kojima sneg ne uspeva da se otopi, već se godinama taloži. Veliki broj glečera u Evropi i Južnoj Americi iskusio je znatno topljenje zbog povećanja temperature.

Zabeleženo povećanje globalne prosečne temperature u odnosu na pre-industrijski period.

D

Gubljenje šume, tj procesi koji dovode do toga da šumsko zemljište postane npr. građevinsko ili poljoprivredno. Ovaj process doprinosi klimatskim promenama zato što nestaje drveće koje uzima ugljen-dioksid iz atmosfere.

Đ

Poboljšan rast biljaka zbog veće koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi.

E

Proces koji se dešava zbog promena u klimi i koji pojačava ili ublažava posledice klimatskih promena.

Globalni atmosfersko-okeanski fenomen koji nastaje usled promena pravaca vetrova i temperature vode u tropskom delu Tihog okeana. El Ninjo se degađa u nepravilim razmacima od 2 do 7 godina i utiče na globalnu klimu izazivajući razne posledice poput snažnijih oluja u nekim regionima ili suša u drugim.

Ispuštanje supstanci (najčešće gasova kada se govori o klimatskim promenama) u atmosferu.

Korišćenje manje energije kako bi se proizvelo neko dobro ili pružila usluga.

Kombinovani proces isparavanja vode sa Zemljine površine (evaporacija) i transpiracije, tj. odavanja vode u vidu vodene pare sa površine biljaka, naročito listova.

I

Period naglog industrijskog razvoja u drugoj polovini 18. veka započet u Engleskoj kada su parne mašine u velikoj meri počele da zamenjuju ručni rad. Ovaj period obeležava početak masovne upotrebe fosilnih goriva.

Međuvladin panel za klimatske promene osnovan od strane Ujedinjenih nacija i  Svetske meteorološke organizacije. Svrha panela jeste da obrađuje relevantne naučne i statističke podatke vezane za klimatske promene i informiše javnost.

Proces koji se događa kada korali izgube alge koje žive u njihovom tkivu. Ove alge obezbeđuju koralima hranljive materije i odgovorne su za njihovu boju. Poremećaji poput porasta temperature vode uzrokuju odlazak algi, što dovodi do toga da korali postanu beli i naposletku umru.

K

Služe nam kako bismo predvideli buduće ponašanje klime, a čini ih veliki broj kalkulacija koje obavljaju kompjuteri kako bi simulirali interakciju važnih pokretača klime poput energije dobijene od Sunca, atmosfere, okeana, leda itd.

Odnos količine ovih gasova u odnosu na ostale činioce atmosphere, izražava se u jedinici ppm (parts per million).

Ledeni omotač Zemlje, obuhvata sneg, morski led, lednike, zamrznuto zemljište i jezera.

Ugljenik, poput vode, kruži u prirodi. Npr, biljke iz vazduha uklanjaju ugljenik procesom fotosinteze, on se skladišti u stablima, da bi  se potom po umiranju biljke i njenom raspadanju ponovo oslobodio u atmosferu.

M

Delovanje u cilju smanjivanja ljudskog uticaja na klimatski sistem poput akcija u cilju smanjivanja emisija gasova staklene bašte.

O

Izvori energije koji su dostupni u prirodi i samostalno se obnavljaju. U njih spadaju, solarna energija, energija vetra, vode, geotermalna energija i energija dobijena iz biomase.

Omotač koji štiti Zemlju od štetnog ultraljubišastog zračenja.

P

Zemljište zamrznuto duže od dve godine.

Jedinica za merenje koncentracije, označava milioniti deo jedne celine. Npr. ako kažemo da je koncentracija CO2 u atmosferi 407ppm to znači da na milion česitca vazduha ima 407 čestica CO2.

R

Mogućnost neke površine da odbije sunčevu svetlost.

S

U kontekstu klimatskih promena scenariji podrazumevaju opise budućnosti koji su zasnovani na određenim pretpostavkama vezanim za glavne faktore koji utiču na klimatske promene.

T

Povećanje površine vode do koga dolazi zbog povećane temperature. Zagrevanje okeana dovodi do povećanja njegove površine i to doprinosi porastu nivoa mora.

Duži period neuobičajeno toplog vremena, najmanje pet dana.

U

Ukupna količina gasova staklene bašte koju na godišnjem nivou emituju osoba, porodica, zgrada ili kompanija. Ovaj termin se koristi kada želimo da izmerimo nečiji doprinos klimatskim promenama.

Fenomen više temperature vazduha u gradovima u odnosu na okolinu. Kako se urbane sredine razvijaju, zgrade i ulice zamenjuju otvoreno zemljište i vegetaciju i u stanju su da upiju veću količinu toplote što povećava temperaturu.

F

Goriva formirana prirodnim procesima, kao što je anaerobna dekompozicija pokopanih mrtvih organizama, koja sadrži energiju koja potiče iz drevne fotosinteze. Fosilna goriva imaju visok sadržaj ugljenika i javljaju se u vidu nafte, uglja, i prirodnog gasa.